Khi nhắc tới Ninh Bình, nhiều người sẽ nghĩ ngay tới Tràng An, Tam Cốc hay Hang Múa. Nhưng nếu muốn hiểu vì sao vùng đất này được xem là cái nôi của lịch sử dân tộc, bạn cần bắt đầu từ một nơi khác: Cố đô Hoa Lư.
Ẩn mình giữa những dãy núi đá vôi hùng vĩ, Hoa Lư từng là trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa của nước Đại Cồ Việt cách đây hơn một nghìn năm. Đây là nơi vua Đinh Tiên Hoàng thống nhất đất nước sau thời kỳ loạn 12 sứ quân, mở ra một chương mới trong lịch sử dân tộc.
Ngày nay, dù những cung điện nguy nga của kinh đô xưa không còn nguyên vẹn, Hoa Lư vẫn là một trong những di tích lịch sử quan trọng nhất Việt Nam và là điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình du lịch Ninh Bình cùng Ninh Binh Booking.
Hoa Lư – Kinh đô đầu tiên của nước Đại Cồ Việt
Lịch sử Hoa Lư gắn liền với tên tuổi của Đinh Bộ Lĩnh.
Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu Đinh Tiên Hoàng và đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt. Đây được xem là cột mốc đánh dấu sự ra đời của nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.
Để xây dựng kinh đô mới, ông đã chọn Hoa Lư.
Nhìn từ góc độ quân sự, đây là một quyết định vô cùng thông minh. Hoa Lư được bao bọc bởi hệ thống núi đá vôi tự nhiên, phía trước có sông ngòi, phía sau có núi cao tạo thành những bức tường thành thiên nhiên kiên cố.
Trong bối cảnh đất nước vừa thống nhất và luôn đối mặt với nguy cơ xâm lược từ phương Bắc, địa thế này giúp Hoa Lư trở thành một pháo đài tự nhiên gần như bất khả xâm phạm.
Suốt hơn 40 năm dưới triều Đinh và Tiền Lê, Hoa Lư giữ vai trò là trung tâm quyền lực lớn nhất của đất nước trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long năm 1010.
Điều gì còn lại sau hơn một nghìn năm?
Nhiều du khách lần đầu tới Hoa Lư thường bất ngờ khi không nhìn thấy những tòa thành đồ sộ hay cung điện nguy nga như tưởng tượng.
Thực tế, phần lớn kiến trúc kinh đô cổ đã bị thời gian bào mòn.
Tuy nhiên, điều khiến Hoa Lư đặc biệt lại nằm ở chính không gian còn lưu giữ được tới ngày nay.
Những dãy núi đá vôi vẫn đứng đó như cách chúng từng bảo vệ kinh đô hơn một thiên niên kỷ trước. Những ngôi đền cổ vẫn lưu giữ dấu ấn của các triều đại đầu tiên. Và quan trọng nhất, bầu không khí lịch sử vẫn hiện diện trong từng con đường, từng mái ngói cổ kính.
Theo trải nghiệm thực tế từ Ninh Binh Booking, Hoa Lư là nơi càng tìm hiểu càng thấy hấp dẫn bởi mỗi công trình đều gắn với một câu chuyện lịch sử riêng.
Đền Vua Đinh Tiên Hoàng – Trái tim của Cố đô Hoa Lư
Trong toàn bộ quần thể di tích Hoa Lư, Đền Vua Đinh là công trình được nhiều du khách ghé thăm nhất.
Ngôi đền được xây dựng trên nền cung điện cũ của triều Đinh và là nơi thờ vị Hoàng đế đã thống nhất đất nước sau nhiều năm chia cắt.
Ngay từ cổng vào, du khách có thể cảm nhận được vẻ uy nghiêm của công trình. Những bức chạm khắc rồng, phượng và hoa văn cổ được thực hiện vô cùng tinh xảo, phản ánh trình độ nghệ thuật của người Việt xưa.
Bên trong chính điện là tượng vua Đinh Tiên Hoàng trong tư thế uy nghiêm, gợi nhớ tới vị anh hùng đã đặt nền móng cho quốc gia thống nhất đầu tiên của dân tộc.
Theo nhiều nhà nghiên cứu, đây là một trong những ngôi đền thờ vua đẹp và có giá trị lịch sử cao nhất Việt Nam hiện nay.
Đền Vua Lê Đại Hành – Dấu ấn của một vị vua giữ nước
Chỉ cách Đền Vua Đinh vài trăm mét là Đền Vua Lê Đại Hành.
Nếu Đinh Tiên Hoàng được nhớ tới như người thống nhất đất nước thì Lê Đại Hành lại nổi tiếng với vai trò bảo vệ nền độc lập non trẻ của Đại Cồ Việt.
Dưới sự lãnh đạo của ông, quân dân Đại Cồ Việt đã đánh bại cuộc xâm lược của nhà Tống năm 981, khẳng định vị thế của quốc gia mới trên bản đồ khu vực.
Ngôi đền hiện nay mang nhiều nét kiến trúc tương đồng với Đền Vua Đinh nhưng vẫn có những chi tiết riêng biệt phản ánh thời kỳ Tiền Lê.
Khi tham quan hai ngôi đền liên tiếp, du khách có thể hình dung rõ hơn về giai đoạn đầu tiên của lịch sử phong kiến Việt Nam.
Chùa Nhất Trụ và cột kinh Phật nghìn năm tuổi
Không xa khu vực đền thờ là Chùa Nhất Trụ, một trong những ngôi chùa cổ nhất Ninh Bình.
Điều làm nên giá trị đặc biệt của ngôi chùa không nằm ở quy mô mà ở cột kinh Phật bằng đá được dựng từ thời Tiền Lê.
Đây là một trong số rất ít hiện vật còn tồn tại từ thời kỳ Hoa Lư là kinh đô.
Trải qua hơn một nghìn năm, những dòng chữ cổ trên cột kinh vẫn giúp các nhà nghiên cứu hiểu thêm về đời sống văn hóa và Phật giáo của người Việt thời bấy giờ.
Động Am Tiên – Tuyệt Tình Cốc của Ninh Bình
Nằm cách trung tâm cố đô không xa là Động Am Tiên, nơi thường được du khách gọi bằng cái tên "Tuyệt Tình Cốc".
Khác với không gian lịch sử của đền đài, Am Tiên gây ấn tượng bởi vẻ đẹp thiên nhiên yên bình.
Hồ nước xanh ngọc nằm giữa những dãy núi đá vôi tạo nên khung cảnh gần như tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài.
Trong lịch sử, nơi đây từng là khu vực giam giữ tội phạm dưới triều Đinh. Ngày nay, nó trở thành một trong những điểm tham quan đẹp nhất của khu vực Hoa Lư.
Núi Mã Yên – Nơi an nghỉ của vua Đinh Tiên Hoàng
Một địa điểm quan trọng khác tại Hoa Lư là Núi Mã Yên.
Nhìn từ xa, ngọn núi có hình dáng giống chiếc yên ngựa nên được đặt tên như vậy.
Trên đỉnh núi hiện là nơi đặt lăng vua Đinh Tiên Hoàng.
Để lên tới đỉnh, du khách cần leo qua hàng trăm bậc đá. Tuy khá mất sức nhưng đổi lại là tầm nhìn rộng mở bao quát toàn bộ vùng cố đô và những dãy núi đá vôi đặc trưng của Ninh Bình.
Theo kinh nghiệm từ Ninh Binh Booking, đây là điểm ngắm cảnh đẹp nhất trong toàn bộ khu di tích Hoa Lư.
Lễ hội Hoa Lư – Dòng chảy lịch sử vẫn tiếp tục
Mỗi năm vào tháng Ba âm lịch, hàng vạn người dân và du khách lại về Hoa Lư tham dự lễ hội truyền thống lớn nhất Ninh Bình.
Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ công lao của vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành.
Những đoàn rước cổ truyền, nghi lễ tế lễ và các hoạt động văn hóa dân gian giúp tái hiện không khí của kinh đô Đại Cồ Việt hơn một nghìn năm trước.
Đây cũng là thời điểm Hoa Lư trở nên sôi động và giàu bản sắc văn hóa nhất trong năm.
Vai trò của Hoa Lư trong Quần thể danh thắng Tràng An
Năm 2014, Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới.
Trong quần thể đó, Hoa Lư đóng vai trò là trung tâm lịch sử và văn hóa quan trọng nhất.
Nếu Tràng An đại diện cho thiên nhiên, Bái Đính đại diện cho tâm linh thì Hoa Lư chính là linh hồn lịch sử của toàn bộ vùng đất cố đô.
Chính sự kết hợp giữa lịch sử, văn hóa và thiên nhiên đã tạo nên sức hút đặc biệt cho Ninh Bình trên bản đồ du lịch Việt Nam.
Có nên tham quan Cố đô Hoa Lư?
Câu trả lời là có.
Ngay cả khi bạn không phải người yêu lịch sử, Hoa Lư vẫn là điểm đến rất đáng trải nghiệm nhờ không gian cổ kính, cảnh quan thiên nhiên đẹp và những câu chuyện hấp dẫn gắn liền với quá trình hình thành đất nước.
Theo đánh giá từ Ninh Binh Booking, Hoa Lư không chỉ là một di tích.
Đó là nơi giúp du khách hiểu vì sao Ninh Bình được gọi là vùng đất cố đô, đồng thời cảm nhận rõ hơn hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam cách đây hơn một nghìn năm.
